Leefstijl

Zwanger worden: een gezonde start

Een gezonde leefstijl vergroot de kans op een gezonde zwangerschap. Eicellen en zaadcellen beginnen zich namelijk al maanden voor een bevruchting te ontwikkelen. In die periode zijn ze gevoelig voor allerlei invloeden van buitenaf. Het is belangrijk dat jij en je partner (indien van toepassing) al gezond leven voordat je zwanger probeert te worden.

Op deze pagina nemen je mee in de belangrijkste leefstijladviezen.

ZwangerWijzer is een online vragenlijst voor mensen met een kinderwens. Of je nu een vrouw of man bent. Met Zwangerwijzer kun je testen of er risico’s zijn voor de zwangerschap en je baby. Het invullen van de vragenlijst duurt ongeveer 15 minuten.

Als er risico’s zijn krijg je direct informatie en advies gericht op jouw situatie.

Aan het einde krijg je een overzicht van al je antwoorden en adviezen. Je kunt het meenemen naar de kliniek en bespreken met je hoofdbehandelaar.

Gevarieerd eten

Door gezond en gevarieerd te eten maak je je lichaam gezond klaar voor een zwangerschap. Als je gevarieerd eet volgens de schijf van vijf, dan krijg je genoeg voedingsstoffen binnen. Voor meer informatie en adviezen kun je de volgende pagina’s via het Voedingscentrum bekijken:

Gezond zwanger worden | Voedingscentrum

Wat kan ik wel en niet eten tijdens mijn zwangerschap? | Voedingscentrum

Vegetarisch of vegan dieet

Een vegetarisch of veganistisch dieet kan veilig zijn tijdens de zwangerschap, als het goed is samengesteld. Let extra op voldoende inname van belangrijke voedingsstoffen zoals vitamine B12, vitamine D, calcium, jodium, ijzer, omega-3 en eiwitten. Deze stoffen zitten vaak in dierlijke producten en kunnen bij een plantaardig dieet te weinig aanwezig zijn.

Tekorten aan voedingsstoffen kunnen invloed hebben op de ontwikkeling van de baby. Begin daarom al vóór de zwangerschap met een gezond en gevarieerd voedingspatroon. Een diëtist kan helpen om te zorgen dat je alle belangrijke voedingsstoffen binnenkrijgt.

Foliumzuur

Foliumzuur (vitamine B11) is belangrijk voor de vroege ontwikkeling van het zenuwstelsel van de baby. Het slikken van extra foliumzuur verkleint de kans op een open ruggetje. Het verkleint mogelijk ook de kans op andere aangeboren afwijkingen en de kans op vroeggeboorte en een laag geboortegewicht.

Het advies is om vanaf vier weken vóór de bevruchting tot en met de 10^e week van de zwangerschap dagelijks 0,4 of 0,5 milligram foliumzuur te slikken. Wanneer een gewenste zwangerschap onverhoopt langer op zich laat wachten, moet je foliumzuur wel blijven slikken. Foliumzuur richt bij langdurige inname geen schade aan.

Vitamine D

Vitamine D is belangrijk voor de ontwikkeling van de botten en het gebit van de baby. Daarnaast lijkt het de kans op zwangerschapsdiabetes, een laag geboortegewicht en astma-achtige symptomen bij je baby te verkleinen.

Je lichaam neemt vitamine D op via voeding en zonlicht, maar vaak niet genoeg. Daarom is het advies om vanaf je actieve kinderwens en tijdens de hele zwangerschap elke dag 10 microgram (400 IE) vitamine D in te nemen.

Andere vitamines

Er is geen reden om andere vitamines te nemen, maar dit kan geen kwaad. In preparaten voor zwangere vrouwen zit vaak ook foliumzuur en vitamine D. Dan hoef je deze niet nog extra te nemen.

Let op: bij een vegetarisch of veganistisch dieet kan wel tekorten van bepaalde voedingsstoffen ontstaan, zie hiervoor het kopje voeding.

Sporten en bewegen zijn gezond. Je kunt hiermee doorgaan als je zwanger wilt worden en ook tijdens de zwangerschap.

Het advies:

Beweeg minimaal 150 minuten per week matig intensief, zoals wandelen of fietsen.
Beweeg langer, vaker of intensiever als dat lukt; dit geeft extra gezondheidsvoordelen.
Doe minimaal 2 keer per week oefeningen voor sterke spieren en botten.
Probeer lang stilzitten te voorkomen.

Gezond gewicht

De kans op een zwangerschap is groter bij een gezond gewicht. Zowel ondergewicht als overgewicht kunnen de eisprong verstoren.

Je kunt bepalen of je een gezond gewicht hebt door je BMI te berekenen:

Een gezond BMI ligt tussen 18,5 en 25.
Een BMI boven 30 betekent ernstig overgewicht.

Zowel bij ondergewicht als bij overgewicht kan begeleiding via een diëtist fijn zijn. Via de pagina https://www.dietistintwente.nl/ kun je een diëtist bij jou in de buurt vinden.

Ondergewicht

Bij ondergewicht kan de eisprong verstoren of stoppen. Hierdoor wordt zwanger worden moeilijker. In de zwangerschap is de kans groter op een vroeggeboorte of een laag geboortegewicht van de baby.

Overgewicht

Overgewicht kan de vruchtbaarheid van zowel vrouwen als mannen verminderen.

Mannen
Overgewicht kan zorgen voor een lagere kwaliteit van sperma, minder zaadcellen en een lager testosterongehalte.

Vrouwen
Overgewicht kan de eisprong verstoren of stoppen. Hierdoor wordt zwanger worden moeilijker. Bij vrouwen met overgewicht (BMI 25-29.9) is de kans op zwangerschap per maand zo’n 12% lager. Bij obesitas (BMI ≥ 30) kan dit oplopen tot bijna 30%. In de zwangerschap is er meer kans op complicaties, zoals een miskraam, zwangerschapsdiabetes en een te hoge bloeddruk.

Bij een BMI ≥ 40 kg/m2 behandelen wij niet vanwege de gezondheidsrisico’s van een behandeling en een zwangerschap.
Bij een BMI van 35-39.9 kg/m2 wordt alleen behandeling gestart als hiervoor akkoord voor wordt gegeven door het behandelteam. Voorwaarden zijn in ieder geval minimaal 6 maanden GLI (Gecombineerde Leefstijlinterventie) traject via de huisarts en dat er geen bijkomende ziektes zoals diabetes of hypertensie (hoge bloeddruk) zijn.

Roken en vapen verminderen de kans op een zwangerschap en is schadelijk voor het ongeboren kind. Ook meeroken is schadelijk.

Vrouwen

Vrouwen die roken of vapen zijn minder vruchtbaar. De ontwikkeling van een eicel begint al ongeveer 3 maanden voor de zwangerschap. Daarom is het belangrijk om al vóór de zwangerschap te stoppen. Roken kan de kwaliteit van eicellen verminderen en ervoor zorgen dat een vrouw eerder in de overgang komt. Ook is de kans op problemen met de eileiders, zoals een eileiderontsteking, groter.

Mannen

Roken vermindert de kwaliteit van sperma. Er zijn vaak minder zaadcellen en ze hebben vaker een afwijkende vorm. Roken kan ook het DNA van zaadcellen beschadigen. Na stoppen met roken kan de zaadkwaliteit na ongeveer 3 maanden verbeteren. Bij een ICSI-behandeling hebben niet-rokende mannen een bijna twee keer zo grote kans op succes!

Roken/vapen tijdens de zwangerschap

De baby krijgt voeding en zuurstof via het bloed van de moeder en de navelstreng. Schadelijke stoffen uit rook komen ook bij de baby terecht. Hierdoor krijgt de baby minder zuurstof en voeding.

Dit verhoogt de kans op een miskraam, placentaloslating, doodgeboorte, vroeggeboorte en wiegendood. Dochters van rokende moeders hebben grotere kans op vruchtbaarheidsproblemen, want roken tast de eicellen van het ongeboren meisje aan.

Stoppen met roken

Stoppen vóór de zwangerschap geeft de beste kans op een gezonde zwangerschap en een gezonde baby. Lukt stoppen niet alleen? Vraag dan hulp bij de huisarts of via een stoppen-met-rokenprogramma. Begeleiding en medicijnen om te stoppen worden vaak vergoed.

Meer informatie kun je vinden op:

Ikstopnu.nl – Stoppen met roken of vapen: tips, advies en motivatie

Rookvrij zwanger worden (film) – De Gynaecoloog

Als je zwanger wilt worden, is het advies om weinig of geen alcohol te drinken. Alcohol kan de vruchtbaarheid verminderen en invloed hebben op de menstruatiecyclus.

Vrouwen

Alcohol kan de kans op zwangerschap verkleinen. Hoe meer alcohol een vrouw drinkt, hoe groter de kans dat het langer duurt om zwanger te worden. Er bestaan ook aanwijzingen dat alcoholgebruik vóór de zwangerschap het risico vergroot op problemen zoals miskramen, vroeggeboorte of laag geboortegewicht. Als je zwanger bent, wordt geadviseerd om helemaal geen alcohol te drinken. Alcohol komt namelijk via het bloed ook bij de baby terecht.

Mannen

Alcohol remt de aanmaak van testosteron en kan de kwaliteit van sperma verminderen. Het kan zorgen voor minder zaadcellen en meer afwijkende zaadcellen. Hierdoor kan de kans op een zwangerschap kleiner worden. Dus ook voor de man is het advies om het alcoholgebruik te beperken.

Alle drugs kunnen de kans op een zwangerschap verkleinen. Dit geldt voor zowel vrouwen als mannen.

Wil je zwanger worden en gebruik je drugs? Stop dan voordat je zwanger probeert te worden. Dit is beter voor je eigen gezondheid en voor de ontwikkeling van je kind. Vind je stoppen moeilijk? Bespreek dit met je huisarts of vraag hulp. Je kunt ook anoniem informatie en advies krijgen via de Drugs Infolijn.

De kwaliteit van sperma is niet constant. Nieuwe zaadcellen worden in ongeveer 3 maanden aangemaakt. In deze periode kunnen ziekte, koorts, medicijnen en leefstijl invloed hebben op de zaadkwaliteit.

Zoals hierboven beschreven kunnen roken, alcohol, drugs en overgewicht een negatieve invloed op de zaadkwaliteit hebben. Na hoge koorts kan de kwaliteit van het sperma tijdelijk sterk verminderen. Ook sommige medicijnen kunnen de zaadkwaliteit verminderen. Bespreek daarom met je arts of apotheek of medicijnen geschikt zijn bij een kinderwens.

Algemene adviezen om de zaadkwaliteit te bevorderen

zorg voor regelmatige zaadlozingen: twee tot drie zaadlozingen per week is mogelijk het meest gunstig
gebruik geen glijmiddelen, deze kunnen het zaad aantasten
vermijd te veel warmte bij de zaadballen:
- draag luchtig loszittend ondergoed
- vermijd lange hete baden en saunabezoeken
- gebruik geen elektrische deken
- neem de laptop niet op schoot
- draag de mobiele telefoon niet in de broekzak

Een vruchtbaarheidstraject kan veel emoties, onzekerheid en stress met zich meebrengen. Stress lijkt weinig invloed te hebben op de kans om zwanger te worden, maar kan wel invloed hebben op hoe je je voelt en op je welzijn. We gaan natuurlijk graag met je in gesprek om te kijken welke ondersteuning voor jou het meest passend is.

Als je zwanger wilt worden, is het belangrijk om te controleren of je werkplek veilig is. Sommige stoffen kunnen de vruchtbaarheid verminderen of schadelijk zijn voor het ongeboren kind.

Beroepen waarbij extra aandacht nodig kan zijn: